منابع تاریخی یک حکومت را چه کسانی می نویسند
40 بازدید
تاریخ ارائه : 2/14/2013 1:52:00 PM
موضوع: تاریخ و سیره

باسمه تعالی
 یاد داشت 
تاریخ یک حکومت را چه کسانی می نویسند
در خصوص دستیابی به تاریخ یک حکومت منابع و مصادر متنوع و مختلفی وجود دارد که می-توان با استفاده از قواعد و اصول و فنون  عالمانه و ویژه علم تاریخ به حقیقت احوال آن حکومت و حاکمان آن دست یافت و از اقدامات و حسنات و سیآت آنان آگاه شد. در یک دسته بندی کلی منابع یک حکومت را سه گروه تالیف می¬کنند:
1. کمترین آثار و منابع مربوط به تاریخ یک حکومت را افراد بی¬طرف و بی¬غرض تالیف می-کنند و می¬کوشند در حد اطلاع و توان و بضاعت علمی خود حقایق و وقایع تاریخی را همان¬گونه که واقع شده، بنویسند و از جانبداری و طرفداری  و ارزشداوری بی¬جا و بی-جهت و دخالت دادن حب و بغض دوری کنند. این دسته معتبرترین کنابع در باره تاریخ آن حکومت هستند.
2. دسته دوم منابع و مصادری هستند که به فرمان و با بودجه خود آن حکومت نوشته شده¬اند. این دسته از منابع به شدت متهم به جانبداری نسبت به آن حکومت هستند و داری کمترین ارزش و اعتبار علمی هستند و با شک تردید زیاد به آن¬ها نگریسته می¬شود. زیرا این منابع ارزشداوری می¬کنند. حسنات آن حکومت را خیلی بزرگ و چندین برابر آن چه بوده جلوه می¬دهند و سیآت آن حکومت را یا کلا حذف می کنند و یا آن¬ها را به حسنات تبدیل می-کنند. هم¬چنین حسنات مخالفان و معارضان آن حکومت را یا کلا نادیده می¬گیرند و یا آن¬ها را به سیآت تبدیل می¬کنند. بنا بر این بدیهی است که از سوی مورخان بعدی بی¬ارزش وبی¬ اعتبار و یا دست کم، کم ارزش و کم اعتبار دانسته شوند. این دسته از منابع به لحاظ حجم و عدد از دسته اول بیشتر و از دسته سوم کمتر هستند.
3. دسته سوم منابعی هستند که از سوی دشمنان آن حکومت نوشته می¬شود و غالبا بعد از سقوط آن و به همت و دستور حکومت بعدی در همان کشور یا منطقه نوشته می¬شود. این منابع به لحاظ حجم و عدد بیشترین آثار را شامل می¬شوند.
این منابه به لحاظ ارزش و اعتبار علمی نیز به شدت مشکوک و کم اعتبار تلقی می¬شوند. (حتی اگر بی¬طرفانه نوشته شده باشند. مگر بی¬طرفی آن¬ها نزد اهل فن تاریخ با توجه به محتوای آن¬ها و با دلایل روشن ثابت شده باشد.) زیرا به دستور و بودجه و خواسته دشمن آن حکومت نوشته شده¬اند. در این نوع منابع بر خلاف دسته دوم حسنات حکومت قبلی یا کلا حذف و یا تبدیل به سیآت می¬شود و سیآت آن چندین برابر بزرگ نمایی می¬شود. به همین به دیده شک و تردید نسبت بدانان نگاه می¬شود. این نوع نگاه به این سه دسته منابع یک نگاه جا افتاده و علمی و منطقی در میان اهل فن تاریخ است.
به عنوان مثال بیشتر آثار مربوط به تاریخ بنی امیه در دوره بنی عباس نوشته شده است و بیشترین آثار تاریخی مربوط به حکومت قاجار را حکومت پهلوی نوشته است و بیشترین آثار حکومت پهلوی در روزگار جمهوری اسلامی نوشده شده است.
مورخ خبیر و تیز بین باید کلی فن و فوت و اصول و قواعد علمی بداند تا بتواند حقیقت را از میان این همه جانبداری و بد بینی کشف کند و برای آیندگان عرضه کند.
بنا بر این تاریخ¬نویسان طرفدار یا دشمن یک حکومت تنها زحمت همکاران بعدی خود را برای کشف حقیقت زیاد می¬کنند. این پند تاریخ است به گوش جان بنیوش
محمد الله اکبری  این یاد داشت در روزنامه 19 دی استان قم در تاریخ یکشنبه 21 اسفند چاپ شده است.
10/12/1390